جستجو

تبلیغات


    تبلیغات شما در اینجا

کرمان

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ایرانی 

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ايراني
    نگرانی در خصوص حفظ آثار تاریخی کرمان
    کلیسای تاریخی که
    به دلیل عدم استفاده و رها شدن به ویرانه‌ای متروکه در مرکز شهر کرمان مبدل شده بود
    بجای اینکه مرمت شود به تیغ لودرها سپرده شد و نگرانی در خصوص حفظ و نگهداری آثار
    تاریخی کرمان را افزایش داد.

    محمد علی گلاب‌زاده، کرمانشناس شهیر در خصوص
    این بنای تاریخی کرمان گفت: «این مکان به لحاظ معماری یکی از بناهای منحصر بفرد شهر
    کرمان است که در خیابان شریعتی و مجاورت بیمارستان ارجمند قرار گرفته
    است.»



    گلاب‌زاده اضافه کرد: «این بنا متروکه شده و نیاز به مرمت داشت
    و مدتی هم از سردر آن به عنوان تاکسی تلفنی استفاده می‌شد.»

    این کارشناس
    افزود: «این بنا سال 1320 توسط معمار معروف کرمانی "علی محمد راوری" ساخته شده است
    و به دلیل معماری منحصر به فرد مورد توجه قرار می‌گرفت.»

    وی گفت: «معمار
    این بنا سردر معروف کتابخانه ملی کرمان و پرورشگاه صنعتی را نیز ساخته است و سردر
    این کلیسا نیز بسیار زیبا و منحصر به فرد است.»

    گلاب‌زاده اضافه کرد: «این
    بنا از آثار سنتی و ارزشمند کرمان است که نیاز به توجه برای بازسازی داشت.»


    لزوم پاسخ‌گویی مسئولان در خصوص تخریب بنای تاریخی

    مصطفی هندوزاده کرمانی، کارشناس مرمت و احیا بناهای تاریخی نیز
    اظهارداشت: «بنای مذکور در اثر گذشت زمان و تاثیر عوامل جوی از یک سو و کم‌توجهی
    مسئولین و مدیران شهری از سوی دیگردچار فرسودگی و تخریب در بسیاری از بخش‌ها شد و
    قسمت‌هایی از آن دچار تخریب‌های گسترده شده بود.»

    وی با ابراز تاسف از
    تخریب این بنای منحصر به فرد کرمان افزود: «این بنا در مرکز شهر کرمان قرار داشته و
    دسترسی به آن از طریق خیابان شریعتی در جنوب و خیابان ابن سینا در شمال است،
    ساختمان دارای چهار ورودی بوده که یک ورودی (ورودی اصلی) در خیابان شریعتی و سه
    ورودی دیگر در کوچه شماره یک خیابان شریعتی هستند، دو ورودی از این سه ورودی که
    کوچک‌تر بود در حال حاضر مسدود شده‌اند.» 



    وی در خصوص تاریخچه این بنا نیز گفت: «این کلیسا در سال ۱۳۲۰
    شمسی و به دست معمار معروف کرمانی "علی محمد راوری" در خارج از محدوده شهر کرمان
    ساخته شد که هم اکنون با پیشرفت شهر در مرکز کرمان قرار گفته است.»


    هندوزاده گفت: «با توجه به اینکه شبکه‌های چوبی نورگیرها از ارزش والائی از
    نظر طرح و اجرا برخوردارند ولی مربوط به دوره ساخت کلیسا نیستند و مرحوم غلامعباس
    نظریان این پنجره‌های چوبی را متعلق به کاخ خورشید در کلات نادری می‌دانست که از
    آنجا خریداری شده و به کرمان آورده شده‌اند.»

    وی گفت: «معماری این بنا با
    توجه به زمان ساخت آن تلفیقی است که معمار حاج علی محمد به گونه‌ای زیبا آن را به
    اجرا در آورده است.»

    وی تصریح کرد: «این کلیسا از 32 سال قبل کاملا متروکه
    و بودن استفاده بود و در محوطه آن کشاورزی انجام می شود و مدتی هم تاکسی تلفنی بود
    که پس از انتقال تاکسی تلفنی به مکانی دیگر قسمتی از مبلمان این بنا به آنجا منتقل
    شد.»

    این کارشناس گفت: «این بنا در میان باغی مصفا قرار داشته که در حال
    حاضر درختان آن از بین رفته اند، این سالن با ارتفاع نسبتا بلند و سقفهای کجاوه‌ای
    بنا شده، نورگیرهای طرفین آن با پنجره های مشبک چوبی و شیشه‌های رنگی تزئین شده
    است، قسمتی از این بنا نیز در نوع خود زیبا و تلفیقی است از چند نوع مصالح و در
    تزئین آن از شیشه‌های رنگی به سبک ویترای نیز بهره برده‌اند.»

    وی ادامه
    داد: «پلان کلیسا متروکه به صورت یک مستطیل است محوطه باز اطراف ساختمان اصلی کلیسا
    با دو آکس عمود برهم با درختکاری‌هایی در طرفین، زمینی به ابعاد 105 در 95 متر است
    که طی پی‌گردی‌های انجام شده مشخص شد که در ابتدا این محوطه زمینی زراعی بوده و جهت
    تامین علوفه دام مورد استفاده قرار می‌گرفته است آب مورد نیاز زمین زراعی از چاهی
    که در این زمین قرار داشته تامین می‌شده است.» 



    این کارشناس افزود: «ساختمان کلیسا به صورت شرقی - غربی بوده
    نما و ورودی آن رو به غرب است که طرفین آن کمی نسبت به ورودی عقب رفته و ورودی زیر
    برج ‌ناقوس قرار داشت یکی دیگر از جنبه‌های سمبولیک در ساختمان کلیسا می‌توان
    استفاده از رنگ آبی در تزئینات ساختمان کلیسا نام برد.»

    آسمانی لاجوردی، انبوه جنگل‌های بنه یا پسته وحشی، سرزمینی كه پوشش آن از گدازه‌های آتشفشانی است و یك معماری ویژه با خانه‌هایی در دل كوه را كه كنار هم بگذارید نتیجه‌اش می‌شود روستای تاریخی میمند كه مركز دهستان میمند از توابع شهرستان شهربابك است و در استان كرمان قرار دارد. این روستای تاریخی را می‌توانید در 38 كیلومتری شهرستان شهربابك، در نزدیكی محور یزد - سیرجان – بندرعباس و در مسیری كوهستانی بیابید.

     

    برنده جایزه مركوری

    در مجموع 406 كیچه این روستا،2560 اتاق وجود دارد و درجه حرارت این اتاق‌ها حدود 5 درجه با بیرون متفاوت است؛ یعنی در تابستان 5 درجه خنك‌تر و در زمستان 5 درجه گرم‌تر است. ساكنان این روستا آداب و رسوم خاص خودشان را دارند و در زبان و گویش آن‌ها هنوز از كلمات پهلوی ساسانی استفاده می‌شود. روستای 3 هزارساله میمند تنها روستای تاریخی در جهان است كه هنوز روابط سنتی زندگی در آن جریان دارد و می‌توان تعامل انسان و طبیعت را به‌خوبی در آن مشاهده كرد. این روستا هفتمین منظر فرهنگی، طبیعی و تاریخی جهان بود كه جایزه «مركوری» را دریافت كرد.

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ايراني

     

     

    غارهایی به نام خانه‌

    در این روستای فوق‌العاده حدود 406 واحد مسكونی در دل كوه وجود دارد كه تمام سنگی است و به آن «كیچه» می‌گویند. تمام این خانه‌ها در دل صخره‌های روبه‌روی هم كنده شده و اگرچه نمای بیرونی‌شان فقط ورودی خانه است كه مثل سوراخی در دل كوه پیداست ولی خانه‌ها حیاط هم دارند و جالب این‌كه گاهی كنار حیاط جایی برای نشستن و هواخوری هم تعبیه شده است. خانه‌های میمند كه به دوره‌های زمین‌شناسی 2 تا 3 هزار سال پیش مربوط می‌شود، هم‌اكنون سكونت‌گاه نزدیك به 140 نفر است كه یا هیچ‌گاه از سرزمین مادری خود كوچ نكرده‌اند یا به تازگی بازگشته‌اند و قصد زندگی در سكونت‌گاه نیاكان‌شان را دارند.

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ايراني

     

     

    زندگی در 3 فصل

    مردم میمند 4ماه اول سال را در دشت‌های پایین میمند زندگی می‌كنند و 4 ماه دوم را در آبادی‌های اطراف و باغ‌ها به سر می‌برند. میمندی‌ها فقط 4ماه سوم سال را در خانه‌های صخره‌ای این روستا ساكن می‌شوند. خانه‌های صخره‌ای میمند در تابستان خنك و در زمستان كاملا گرم هستند. مردم میمند با كمترین تخریب و صرف حداقل انرژی بیشترین بهره را از طبیعت برده‌اند و آداب و سنن آن‌ها نیز هنوز پویا و فعال است. موقعیت این روستا از لحاظ استراتژیك هم اهمیت دارد. به قول میمندی‌ها؛ اگر در ابتدای میمند كه آن را گلوگاه می‌نامند 2 تفنگچی 2 طرف رودخانه مستقر شوند به راحتی می‌توانند از ده دفاع كنند.

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ايراني

     

     

    آسمانخراش‌های چند هزار ساله

    تمام اتاق‌های این ده در دامنه كوه كنده شده و هر كوچه كنده شده در دل كوه به 3 یا 4 اتاق محدود می‌شود. خانه‌ها دودكش و بخاری ندارند و كاملا بدون منفذ است. این خانه‌ها از نظر تاریخی از آثار اولیه تمدن‌بشری محسوب می‌شود. در واقع خانه‌های این روستا در كنار هم شبیه آسمانخراش موربی است كه هزاران سال پیش در دل سنگ و كوه كنده شده است. این بنای باستانی بی‌گمان از نخستین سكونت‌گاه‌های بشری در ایران به شمار می‌رود به دورانی كه هنوز ایرانیان مهرپرست بودند و كوه‌ها را مقدس می‌شمردند. هنوز كسی نمی‌داند كه این مجموعه به دست چه كسانی خلق شده و انگیزه این مردمان از احداث چنین بناهایی چه بوده اما انگیزه مردمان آن زمان بسیار اهمیت دارد چون در آن زمان و با آن وسایل ابتدایی، آفرینش چنین مجموعه با عظمتی با این معماری بی‌نظیر قابل تحسین است.

     

    لایه آذرین ضخیمی كه روی روستا وجود دارد، ‌مانند دژی طبیعی از نفوذ به روستا جلوگیری می‌كند. تنها مسیر دسترسی، شیارهای طبیعی به‌نام رخنه است كه در مواقع لزوم بسته می‌شدند

    پناهگاهی طبیعی

    لایه آذرین ضخیمی كه روی روستا وجود دارد، ‌مانند دژی طبیعی از نفوذ به روستا جلوگیری می‌كند. تنها مسیر دسترسی، شیارهای طبیعی به‌نام رخنه است كه در مواقع لزوم بسته می‌شدند. دستكندها در چند تراز مختلف، در شیب كوه و 2طرف دره، كنده شده‌اند و میانگین اتاق‌های موجود در هر كیچه به 4 می‌رسد.

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ايراني

     

     

    دكوراسیون باستانی

    برای اتاق‌ها، طاقچه در اندازه‌های مختلف كنده شده‌ است كه جای رختخواب، ظروف، صندوق و چراغ است. به همین دلیل كنار دیوارهای خانه گنجه گذاشته نمی‌شود. در واقع با كندن دیوار، حفره یا طاقچه‌ای به‌وجود می‌آید كه اشیا و لوازم خانه در آن‌ها گذاشته می‌شود یا بعضی وسایل در آن‌ها آویزان می‌شود. كل یك خانه ممكن است شامل یك یا چند اتاق و اصطبل باشد كه كیچه نام دارد.

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ايراني

     

    هر واحد یك ورودی مشترك دارد و ممكن است در پاگرد طویله در یك سو و اتاق نشیمن در طرف دیگر باشد. همه كیچه‌ها یك ساختار ندارند زیرا هم از نظر اندازه و هم از نظر تعداد اتاق‌ها متفاوت هستند. جدا كردن اتاق‌ها از پستوها یا پوشاندن برخی از طاقچه‌ها با پرده‌های پارچه‌ای صورت می‌گیرد. كلیدون هم چیزی است كه در دیوار كنار در نصب می‌شود و كلید را در آن قرار می‌دهند تا زبانه پشت در قرار گیرد. ساختن اجاقی در اتاق‌ها كه در زبان محلی دیدون (didon) به آن می‌گویند و سوزاندن هیزم طی سالیان متمادی موجب سیاهی رنگ سقف و بدنه اتاق‌ها شده. كف پوش‌ها هم بیشتر نمد، مخشیف، گلیم یا قالیچه است.

    آسمـانخراش 3 هزار ساله ايراني

     

    مسجدی با محراب سنگی

    مسجد میمند حاصل تغییراتی است كه در یك یا چند واحد مسكونی داده شده است؛ این مسجد حدود 120متر مربع وسعت داشته و شكلی مدور و نامنظم دارد. بعد از عبور از راهرویی به پهنای یك و نیم متر به صحن مسجد می‌رسیم؛ سقف مسجد روی 3ستون سنگی به ارتفاع 2 متر بنا شده است. محراب مسجد هم در سنگ كنده شده و حدود یك متر ارتفاع دارد.

     

    در مرز دشت و كوهستان

    آب و هوای میمند از معتدل كوهستانی است كه از ویژگی‌های آن زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. روستای ‌میمند در مرز مشترك دشت و كوهستان قرار دارد و درگذشته پوشیده از درختان ‌پسته و بادام‌وحشی بوده‌ كه در حال حاضر محدود به دشت‌های اطراف روستای میمند می‌شود. كمی نزدیك‌تر به روستای ‌میمند نیز درختان توت و شاه‌‌توت به وفور یافت می‌شود. دشت میمند همچنین پر از جانوران بیابانی مثل مار، سوسمار، جوجه تیغی، لاك‌پشت و خرگوش است. دركوهستان‌های‌میمند هم حیوانات‌ وحشی مختلفی مثل آهو، پلنگ، گرگ، روباه، بزكوهی، كبك و پرندگان شكاری یافت ‌می‌شود.

     

     

    بخش گردشگری تبیان


     

    برگرفته از برترین ها

    روستای تاریخی میمند

    گردش 24 ساعته در کرمان 

    گردش 24 ساعته در کرمان

     


    هر چند برای بازدید از آثار و جاذبه‌های تاریخی متعدد شهر كرمان و مناطق اطراف آن چند روز وقت نیاز است، اما در یك گردش 24 ساعته در این شهر می‌توان تعدادی از آثار و جاذبه‌های تاریخی و طبیعی آن را از نزدیك دید و لذت برد.


     

     

    باغ‌ موزه هرندی واقع در چهارراه طهماسب‌آباد شهر كرمان بهترین مكان برای شروع یك گردش یك ‌روزه در این شهر است. مكانی تاریخی كه هنگام طلوع خورشید اشعه‌های آن از لابه‌لای شاخ و برگ درختان كاج سربه فلك كشیده این باغ‌موزه عبور می‌كند و بر ساختمان موزه زیبایی می‌تابد كه یادآور روز‌های دربه‌دری و تبعید رضاشاه است.

    رضاشاه كه از طریق اصفهان و یزد عازم بندرعباس و تبعید به جزیره موریس بود، غروب دوشنبه 31 شهریور 1320 به كرمان وارد شد و در این محل منزل گزید.

    گردش 24 ساعته در کرمان

     

    ساختمان مركزی این موزه در دوطبقه و در میان باغ و در كنار آب نماهای مختلف بنا شده و امروزه به عنوان موزه سازهای استاد مسعود و موزه باستان‌شناسی استفاده می‌شود.

    باغ ‌موزه هرندی بیش از یكصد سال قبل حدود سال‌های 1280 در فضایی به مساحت 2500 متر توسط عدل‌السلطان احداث شد و بعدها مرحوم آقاشیخ ابوالقاسم هرندی كه از تجار یزدی بود آن را خریداری كرد. با خروج از این باغ ‌موزه برای رسیدن به بزرگ‌ترین مجموعه تاریخی كرمان باید راسته خیابان شریعتی این شهر را در پیش گرفت. خیابانی كه موزه صنعتی و مطبوعات شهركرمان در آن واقع شده است.

    اگر كمی دقت كنید پس از چهارراه باغ ملی در سمت چپ خیابان هنوز می‌توان از پشت دیوارهای بتنی ویرانه‌های كلیسای تاریخی كرمان را دید كه چند ماه پیش به دلایل نامعلوم شبانه تخریب شد.

     

    مجموعه‌های تاریخی گنجعلی‌خان، وكیل، ابراهیم‌خان، سردار و حاج آقا علی در بازار كرمان هر یك نشانه‌ای از سبك معماری دوران مختلف تاریخ كرمان است

    گنجعلی خان و کاخش

    از چهارراه طهماسب‌آباد محل باغ‌موزه هرندی تا مجموعه تاریخی گنجعلی‌خان دو چهارراه بر سر مسیر قرار دارد ‌‌كه در بافت تاریخی كرمان واقع شده رسید. در اینجا مجموعه‌های تاریخی گنجعلی‌خان و وكیل واقع شده است.

    مجموعه گنجعلی‌خان كرمان كه از جمله پربیننده‌ترین اماكن فرهنگی و توریستی این شهر به شمار می‌رود شامل بازار، حمام، میدان، كاروانسرا، آب‌انبار، مسجد و ضرابخانه است.

    بازار بزرگ كرمان از آثار مهم تاریخی و اقتصادی این شهر است كه به عنوان بزرگ‌ترین راسته بازار سرپوشیده ایران در دل مجموعه تاریخی گنجعلی‌خان قرار گرفته است.

    گردش 24 ساعته در کرمان

     

    مجموعه‌های تاریخی گنجعلی‌خان، وكیل، ابراهیم‌خان، سردار و حاج آقا علی در بازار كرمان هر یك نشانه‌ای از سبك معماری دوران مختلف تاریخ كرمان است. سقف بازار كرمان از پشت بام مانند نیمكره‌هایی است كه به سمت بالا دیده می‌شود و گنبدهای موازی شكل و پشت سر همی را ایجاد می‌كند.

     

    گشتی در حمام!

    بازار بزرگ كرمان از20 بازار كوچك و فرعی تشكیل شده كه بزرگ‌ترین آن بازار اصلی است كه 1200متر طول و 4.5 متر عرض دارد. با قدم زدن در راسته بازار اصلی كرمان در جنب میدان گنجعلی‌خان، حمامی تاریخی و زیبا وجود دارد كه حمام گنجعلی‌خان نامیده شده است.

    گردش 24 ساعته در کرمان

     

    این حمام‌ها در ضلع جنوبی میدان و مشرف به بازار است و آن را می‌توان یكی از شاهكارهای معماری عصر صفویه نام برد. این حمام سال 1020 هجری قمری ساخته شده و از بخش‌های مختلف سرسرا، دالان، رختكن، هشتی و گرمخانه تشكیل شده است كه هریك زیبایی منحصر به فرد خود را دارد. سردر این حمام یكی از زیباترین بخش‌های آن است كه با آجرهای ساده، نیلی و مقرنس‌بندی توجه رهگذران بازار كرمان را به خود جلب می‌كند.

    در گرمخانه حمام نیز مجسمه‌های كیسه‌كشان و دلاكان قرار دارد كه حوضی هشت ضلعی با ستون‌های سنگی یكپارچه كه دو به دو با هم قرینه‌اند و طاقی خیمه مانند آن را تشكیل می‌دهند.

    گردش 24 ساعته در کرمان

     

     

     

    میدان پر ماجرا

    با گذر از میان بازار و مجموعه گنجعلی‌خان، در انتهای بازار به میدان شهدا می‌رسید؛ میدانی كه یك سمت آن مسجد تاریخی كرمان با شش ایوان و شبستان‌های متعدد با معماری زیبا واقع شده و چون نگینی بر تارك تاریخ می‌درخشد و قرن‌هاست با قامتی به بلندای ایمان و اخلاص، پایگاه معنویت و زیب و زیور آثار تاریخی به شمار می‌رود.

     

    در سمت دیگر میدان شهدای شهر كرمان، بنای مشتاقیه با دو گنبد فیروزه‌ای زیبا واقع شده است. این بنا از سه گنبد تشكیل شده كه مقبره‌های مشتاق علی شاه، شیخ اسماعیل و كوثر علی شاه از بزرگان صوفیه را درخود جای داده است.

    در سمت چپ میدان شهدا خیابانی به نام زریسف واقع شده كه آتشكده زرتشتیان در آن قرار دارد. بنای این آتشكده در باغ مصفایی كه قبلا منزل مسكونی جهانگیر اشیدری بوده واقع شده و آتش موجود در آن بر اساس نظر موبدان زرتشتی همان آتش چندهزار ساله‌ای است كه از هند به این آتشكده انتقال یافته است.

    گردش 24 ساعته در کرمان

     

    در نزدیكی گنبد جبلیه ، تخت دریا قلی‌بیك از آثار عصر صفویه و مقبره جمعی از مفاخر علمی، ادبی و سیاسی كرمان واقع شده كه در جوار باغ بیرم‌آباد قرار گرفته است. بنایی كه از كنار آن بزرگراهی می‌گذرد كه به میدان سرآسیاب، چهارراه زندان و سپس بزرگراه هفت‌باغ علوی می‌رسد. این بزرگراه 40 كیلومتری به شهر تاریخی ماهان منتهی می‌شود كه به دلیل وجود بنای جهانی باغ شاهزاده ماهان و آستانه شاه نعمت‌الله ولی شهرت دارد.

     

    زیباترین جاذبه كویر شهداد كلوت‌ها هستند كه تماشای آنها به یك رویا شباهت دارد. كلوت‌ها بزرگ‌ترین عارضه طبیعی كلوخی دنیا و زیباترین و جذاب‌ترین پدیده كویر به شمار می‌روند

    یک شب کویری

    پس از خروج از شهر ماهان برای تجربه كردن یك تنوع آب و هوایی سرد و گرم در فاصله چند كیلومتری از هم باید جاده قدیم ماهان به سمت كرمان را طی كنی و در فاصله 20 كیلومتر مانده به شهر كرمان وارد جاده‌ای شوی كه به سمت منطقه سیرچ و كویر شهداد می‌رود.

    جاده‌ای كه از میان كوه‌های سر به فلك كشیده منطقه سیرچ كه در تمامی طول سال قله‌های آنها پوشیده از برف است می‌گذرد. دامنه كوه‌های منطقه سیرچ در فصل زمستان و هنگام بارش برف محل اسكی و تفریح مردم كرمان و مناطق اطراف است.

    در این منطقه هوا آنقدر سرد است كه حتی در تابستان نیز احساس سرما می‌كنی؛ اما درست 40 كیلومتر آنطرف‌تر از منطقه سرسبز سیرچ با آب و هوای بسیار خنك، كویر خشك و گرم شهداد واقع شده است.

    این كویر پهنه گسترده‌ای از دانه‌های ریز شن است كه در سایه روشن آفتاب هر لحظه به رنگی در می‌آید و یقین و باور آدمی را بیش از پیش به عظمت پروردگار افزون می‌سازد.

    گردش 24 ساعته در کرمان

     

    زیباترین جاذبه كویر شهداد كلوت‌ها هستند كه تماشای آنها به یك رویا شباهت دارد. كلوت‌ها بزرگ‌ترین عارضه طبیعی كلوخی دنیا و زیباترین و جذاب‌ترین پدیده كویر به شمار می‌روند.

    كویر شهداد با خورشید، آسمانش و نقش‌های چشم‌نوازش از زیباترین جاذبه‌های طبیعی كرمان به حساب می‌آید. با گردشی چند ساعته در كویر شهداد اكنون خورشید در حال غروب كردن است و هوا رو به تاریكی می‌رود.

    با فرا رسیدن شب برای كویرنوردی و لذت دیدن آسمان پرستاره كویر، كمپ كویری شهداد بهترین مكانی است كه می‌توانید برای اقامت شبانه در كویر بیابید. این كمپ كویری به آب آشامیدنی سالم، آشپزخانه، سرویس بهداشتی، آلاچیق‌های متعددی مجهز است و خیال شما را برای اقامت در كویر آسوده می کند.

     شاهكار عصر صفویه

    حمام گنجعلی‌خان

    مجموعه گنجعلی‌خان یكی از زیباترین و پربیننده‌ترین اماكن تاریخی شهر كرمان به شمار می‌رود. این مجموعه كه یادآور تلاش گنجعلیخان حاكم كرمان در عصر صفویه است، شامل: بازار، حمام، میدان، كاروانسرا، آب انبار، مسجد وضرابخانه است. حمام گنجعلی‌خان یكی از بخش‌های معروف و دیدنی این مجموعه است كه معماری زیبای آن از شاهكارهای معماری عصر صفویه است.

    شاهکار عصر صفویه

    این حمام درسال 1020 هجری قمری ساخته شده از بخش‌های مختلف سرسرا، دالان، رختكن، هشتی و گرمخانه تشكیل شده كه هریك زیبایی منحصر به فرد خود را دارند. سردر این حمام یكی از زیباترین بخش‌های آن است كه با آجرهای ساده و نیلی و مقرنس‌بندی توجه رهگذران بازار كرمان را به خود جلب می‌كند.

    شاهکار عصر صفویه

    تصاویر بهرام گور، خسرو و شیرین، كاروان شتر، حیوانات درنده و شاهان در حال شكار از جمله تصاویر زیبایی است كه برسر در این حمام نقش بسته‌اند. با عبور از زیر سردر و راهرویی غیرمستقیم، یك هشتی كوچك و درگاهی منقوش با تصاویر پرندگان دریایی به رختكن حمام می‌رسیم. این بخش از فضاهای اصلی حمام گنجعلی‌خان است كه با به كار گیری نظمی كامل و تركیبی مناسب از سطوح كاشیكاری پرنقش و نگار رنگارنگ، سنگ‌های مرمر، سقف‌های كاربندی شده و حوضچه‌ای با فواره‌ای زیبا دارای فضایی دلنشین و خاص است.

    شاهکار عصر صفویه

     رختكن این حمام دارای 6 غرفه است كه از انتها به هم مرتبط هستند و هریك به طبقه‌ای از مردم اختصاص داشته است. فضای رختكن با انواع زیراندازها، ساروق‌های زردوزی شده سنتی، بقچه‌های كرباسی، قطیفه‌ها و تن‌خشك‌كن‌های بسیاری تزیین شده است. همچنین به دلیل این‌كه این حمام به موزه مردم شناسی تبدیل شده مجسمه‌های مومی در جاهای مختلف حمام قرار گرفته كه افرادی را از طبقات مختلف جامعه آن زمان نظیر روحانیون، پیشه وران، مردم عادی و... نشان می‌دهند. در گرمخانه حمام نیز مجسمه‌های كیسه كشان و دلاكان قرار دارد كه حوضی 8 ضلعی با ستون‌های سنگی یكپارچه كه دوبه دو قرینه اند و طاقی خیمه مانند، آن را تشكیل می‌دهند. خزینه حمام، بخش مخصوص استحمام حكام و بزرگان و سنگ ساعت زمان از بخش‌های دیدنی حمام گنجعلی‌خان است. شبكه آبرسانی به خزینه، گرمخانه، حوضچه‌ها و فواره‌های متعدد آنها، فضای مناسب ورودی و خروجی‌ها، بهره‌گیری از آب قنات، نحوه گرم كردن حمام و نگه داشتن حرارت و ضد زلزله بودن از جمله ویژگی‌های حمام تاریخی گنجعلی‌خان كرمان می‌باشد.

     

    شهر مساجد بزرگ

    مسجد جامع کرمان 150 سال پیش از برآمدن صفویان ساخته شده و در زمان صفویان بازسازی و به مسجد "جامع مظفری" شهرت داشته است زیرا ابتدا به وسیله ی " امیر مبارزالدین محمد مظفر میبدی یزدی" از خاندان های مظفر حاکم بر یزد و کرمان احداث شده بود.

    شهر مساجد بزرگ

    در زمان زندیان و حمله ی قاجاران به کرمان، سر در رو به مشرق آن به وسیله ی شلیک و اصابت توپ ها ی آقامحمد خان قاجار تخریب اما بعدا مرمت شد. طول صحن مسجد، حدود 66 متر و عرض آن حدود 48 متر است و یکی از قدیمی ترین بناهای ایرانی اواسط قرن هشتم هجری به شمار می رود.

    این بنا، سردری رفیع و با عظمت در ضلع شرقی دارد که با کاشی کاری هایی زیبا تزیین شده و برج ساعت آن زینت بخش سردر بلند آن است. ساختمان مسجد مطابق اصول قرینه سازی، دو ایوان بزرگ تابستانی و زمستانی دارد و اکنون کرمانی های ساکن محله های اطراف مسجد جامع در این ایوان ها نماز را در سه نوبت به جماعت می خوانند.

    کرمان به جز مسجد جامع سه مسجد بزرگ و قدیمی دیگر به نام های مسجد ملک (زمان سلجوقیان)، مسجد گنجعلی خان (دوره ی صفویه) و مسجد چهل ستون (دوره ی قاجاریه) دارد و این مسجد به تقلید از مسجد وکیل شیراز ساخته شده و متشکل از 40 ستون سنگی یکپارچه است.

    "قلعه دختر" قلعه یی باستانی در شمال شرق شهر کرمان از آثار دوره ی ساسانیان از جمله مکان های مورد بازدید جهانگردان و ایرانگردان است و این قلعه که بر تپه یی ساخته شده است نقش برج و باروی محافظت کننده از مردم شهر در دوران های مختلف و هنگام یورش اقوام بیگانه را به عهده داشته است.

    به جز مشاهده ی قلعه دختر، از باغ و عمارت و سردر ساختمان زیبای کتابخانه ی ملی کرمان و نیز یخدان مویدی یا  درست تر"معیری" در این شهر بازدید کردیم. کتابخانه در روزهای نخست نوروز بسته است اما بر اساس تازه ترین آمار، استان کرمان نزدیک به 30 مرکز فرهنگی و هنری و کتابخانه با 30 هزار عضو دارد.

    تعداد کتاب های موجود کتابخانه های این استان حدود 340 هزار جلد گزارش شده است که بیشتر در مرکز استان قرار دارد. کتابخانه ی ملی کرمان هم از نظر تعداد و هم از نظر نوع کتاب، مهم ترین کتابخانه ی استان است و در مقایسه با سایر کتابخانه های موجود در شهرستان های دیگر، از اهمیت بالایی برخوردار است.

    یخدان زیبای معیری، به شکل دایره و پوشش آن از خشت و ملاط رس ساخته شده و به صورت گنبدی بزرگ، نمایان است. در گذشته ، این یخدان خارج از شهر کرمان قرار داشت که اکنون بر اثر توسعه ی شهری درون شهر جای گرفته و اطراف آن فضای سبز ایجاد شده است. یخدان ها یا یخچال ها در شهرهای کویری و گرمسیری ایران مانند یزد و کرمان یکی از بهترین مکان ها برای ذخیره سازی یخ بوده است.

    یخدان ها از چهار بخش مهم شامل یخدان، گنبد، دیوار اصلی و حوضچه یا استخر تشکیل شده است. در زمستان که آب به حد کافی وجود دارد آب به درون حوضچه یا استخر رها می شده و شب هنگام با توجه به سرمای هوا و پایین آمدن دما، یخ می زده است. دیواری بلند در طول استخر قرار داشته است که مانع تابش خورشید به یخ ها می شده و شرایطی را به وجود می آورده تا لایه های یخ در شب های پیاپی، اضافه شوند.

    یخ ها را سپس کارگران می شکستند و از طریق درگاهی مخصوص، به درون یخدان که به صورت مخروطی بزرگ در زمین قرار دارد، منتقل می کردند. گنبد مدور و مرتفع ساخته شده از گل، یخ ها را طوری از تابش مستقیم خورشید حفاظت می کرده که در فصل گرما استفاده از یخ ها برای ساکنان کرمان امکان پذیر می شده است.

     

     آداب و سنن مردمان کرمان

     

    کلیدزنی:

    آداب و سنن مردمان کرمان

    در شب بیست و هفتم ماه رمضان برگزار می شود. در این رسم بیشتر بیوه زنان ، زنان بدون فرزند و دختران دم بخت شرکت می کنند. هر زن حاجتمندی «کمویی» برمی دارد و توی آن یک آیینه و یک سورمه دان و مقداری نبات می گذارد و به در خانه های محله می رود. کلیدزنها آنچنان رویشان را محکم می گیرند که کسی آنان را نمی شناسد. در هر خانه ای که می رسند با کلید چوبی که همراه دارند به کمو یا درخانه می کوبند. زن صاحبخانه با شنیدن صدای تق تق ، در را باز می کند و بدون سوال برای روشنایی و باز شدن گره از کار کلیدزنها به آیینه نگاه می کند و مقداری از نبات داخل کمو را در دهان می گذارد و از سورمه دان به چشمش می کشد. زنان عقیده دارند هر کس از سورمه کلیدزنها به چشمش بکشد شب عید ، حضرت فاطمه به چشم او سورمه می کشند و روشنایی ابدی به او می بخشند. بعد از سورمه کشیدن مقداری خوراکی و پول و اگر فصل انار باشد دانه ای انار در کمو می ریزند. عقیده دارند انار و خوراکیهایی که کلیدزنها جمع می کنند خاصیت بسیار دارد و هر حاجتمندی بخورد حاجتش برآورده می شود. این رسم تا پاسی از شب ادامه دارد.

     

    الله رمضونی (Allah Ramzuni):

    از دیگر سرگرمیهای بچه ها و جوانان در شبهای ماه رمضان خواندن اشعار «الله رمضانی» است. این رسم در اکثر شهرها و آبادیهای یزد ، مشهد ، بیرجند ، بجنورد ، تربت جام و بعضی از شهرهای استان فارس و گرگان برگزار می شود. برای اجرای رسم «الله رمضانی» جوانان و بچه های هر محله با تشکیل گروههای پنج تا ده نفره از شب اول ماه رمضان ، بعداز افطار ، به در خانه ها می روند و اشعار «الله رمضانی» می خوانند. هر گروه از میان خود یک استاد و یک انباردار انتخاب می کنند. وظیفه استاد رهبری گروه و وظیفه انباردار جمع آوری هدایاست. هدایا هم یا پول است یا یک خوردنی مثل گردو ، کشمش ، خرما ، بادام ، قیسی هلو و قیسی زردآلو.

    جوانان در تمام خانه های محله را می زنند و ترانة «الله رمضونی» می خوانند و فیض می طلبند. آخر سر هم در گوشه ای جمع می شوند و با استفاده از نور مهتاب آنچه بدست آورده اند بین خود تقسیم می کنند و به خانه هایشان بازمی گردند.

     

    جشن سده:

    مراسم جشن سده که از سنت های قدیم خاص کرمان است بدین گونه است که پنجاه روز قبل از عید نوروز در محله باغچه بوداغ آباد جشنی از طرف زرتشتیان کرمان ترتیب داده می شود و رسماً از رجال و شخصیت ها دعوت می کنند و با شیرینی و میوه از آنها پذیرایی می نمایند.در اول غروب آفتاب چند تن از موبدان زرتشتی درحالیکه لباس سفید و کلاه سفید دارند ، هر کدام دست به دست هم داده و با خواندن اورادی به گرد توده عظیم بوته های جمع شد که به اصطلاح محلی «درمون» می گویند به طواف مشغول می شوند و پس از چند مرتبه گردش یکی از آنها با لاله روشنی که در دست دارد در مسیر وزش باد بوته ها را آتش می زند و با وزش باد مدتی بعد تمام آن توده عظیم به آتش انبوه تولید می گردد و موبدان هم از آنجا دور می شوند درحالیکه در تمام طول این مراسم موزیک با آهنگهای شاد نواخته می شود و تماشاچیان شعله های عظیم آتش را در پهنه آسمان با لذت فراوان می نگرند ، سپس اندک اندک شعله ها فرو می نشیند و تماشاچیان نیز محوطه باغچه را ترک می کنند ، عده ای بر این عقیده اند که بعد از سده به اصطلاح محلی پناه باد گرم است ، یعنی درجائیکه حافظ و دیواری باشد که مانعی جلو وزش باد باشد و از گزند سوز سرما در امان است ، زارعین می گویند بعد از سده حتی پناه یک پشکل گوسفند هم گرم است و زرتشتیان نیز در این موضوع معترفند و درباره سده و موقع فرارسیدن آن اصطلاحاتی دارند ، که به این ترتیب بیان می کنند: صد سده ، ده گله ، پنجاه به نوروز ، در این روز پختنیهای مخصوص زرتشتیان صورت می گیرد به نام سیرو سدو و سیرگ و یک نانی هم پخته می شود

    انگیزه های داستانی مختلفی وجود دارد که چه بسا بیشتر آنها مربوط به یکی از پادشاهان می شوند ، از جمله جمشید و فریدون.

    یکی از علل برگزاری این جشن را گفته اند: کیومرث را صد فرزند از اناث ذکور بوده چون به حد رشد و تمیز رسیدند در شب این روز جشن گرفت و همه را کدخدا مرد و فرمود که آتش بسیار برافروختند ، بدان سبب آن را سده می گویند. اما دلیلی دیگر که برای برپایی جشن سده یاد کرده اند منسوب است به فریدون و دوران وی پیکارش با ضحاک از لحاظ یکسان معنی رمز و کتابی که در داستان هوشنگ و حمله مار و افروختن آتش وجود دارد ، مار سیاه رمز تمثیلی اهریمن و زشتی بود که مرگ و نابودی می آفریند و چون در کار حمله برآمد ، آتش اورمزدی بدرخشید و مرگ و بدی را به دور راند.

    در هر حال این رسم از دیرباز در کرمان برجا مانده و همه ساله در روز دهم بهمن ماه برگزار می شده و نه تنها زرتشتیان بلکه گروه کثیری از مسلمانان حضور بهم می رسانند و بوسیله جوانان زرتشتی مورد پذیرایی قرار می گیرند.

     

    جشن چهارشنبه سوری:

    در شب چهارشنبه آخر سال (آخرین چهارشنبه سال) در بیشتر خانواده ها و دهات اطراف کرمان رسم است در یک خانه دور هم جمع می شوند (مرد و زن ، دختر و پسر) و به شادی می پردازند. در روستاها که دوبیتی هایی حفظ می کنند و در صدر مجلس می نشینند و اول اشعاری در مدح خداوند و پیغمبران و امامها می خوانند و بعد از گرم شدن مجلس روی به نفر اول می نمایند و می گویند نیت کن ، آن شخص در قلب خود چیزی را بنظر می آورد و خواننده بیتی که به زبانش آمد جهت او می خواند بعد نوبت به نفر کناری می رسد و همین طریق تاآخرین نفر که آواز و رقص و با نقل و کشمش و نخودچی و آجیل مخصوص (به مشکل گشا معروف است) از خود پذیرایی می کنند.

    در این شب آش باید پخته شود که آش شب چهارشنبه سوری می گویند ، بدین صورت که نخود را می گیرند و قل هو الله می خوانند و فوت می کنند.

     

    شب یلدا:

    در شب یلدا که آغاز زمستان و طولانی ترین شب زمستان است ، هر خانواده دور هم جمع شده و به صرف میوه بخصوص هندوانه و آجیل ، نخود ، کشمش ، بادام ، پسته ، فندق ، تخمه و ... می پردازند. قصه گویی ، شاهنامه خوانی و خواندن کتاب حافظ نیز مرسوم می باشد و تا پاسی از شب بیدار می مانند.

    معتقدند که در این شب گنج قارون بوسیله شتر در حرکت است و ممکن است احیاناً ساربان آن قافله با برخورد به یکی از افراد خانواده مقداری از آن گنج را به او بدهند.

     

    زیبا چون ارگ بم

     

    ارگ راین بعد از ارگ بم دومین بنای خشتی استان كرمان محسوب شده و می تواند به عنوان یکی دیگر از قطبهای توریستی کرمان خودنمائی کند. این ارگ در جنوب غربی شهر كنونی راین و بر بالای قلعه ای با شكوه و عظمت خودنمایی می كند . این بنای خشتی با مساحتی بیش از 20 هزار متر مربع تا حدودی به ارگ تاریخی بم شبیه است . پلان قلعه تقریباً مربع شكل و با چندین برج در اطراف مزین شده است . دور تا دور قلعه را حصاری در برگرفته كه ارتفاع آن اندكی بیش از 10 متر است . تنها ورودی قلعه از جبهه شرقی است كه با سر در بزرگ و باشكوه به محوطه داخلی راه دارد .

    بعد از عبور از كوچه شرقی – غربی به چهار سوی كوچك هشت ضلعی می رسیم كه انتهای راهروی آن به چهار ساختمان زیبا كه احتمالاً محل حاكم نشین بوده ختم می شود . این خانه ها به وسیله حصار و با برج هایی در اطراف محصور شده است . چنین به نظر می رسد كه خانه های یاد شده در زمان قاجار ساخته شده باشند زیرا پلان و نقشه آن ها شبیه بناهای این دوره است .

    زیبا چون ارگ بم

    قلعه ، عناصری چون بازار ، اصطبل ( تابستانی و زمستانی ) زورخانه و محل عامه نشین دارد .از قدمت و زمان بنیان اولیه قلعه اطلاع دقیقی در دست نیست و تاكنون هیچ شواهد و مداركی كه قدمت آن را دقیقاً مشخص کند به دست نیامده است و تا زمانی كه تحقیقات علمی و كاوش های باستان شناسی انجام نپذیرد نمی توان تاریخ دقیقی برای آن منظور كرد .

    زیبا چون ارگ بم

    این قلعه را میرزا حسین خان راینی ، جد سادات راین ساخته است . قلعه راین طی اعصار گذشته متأسفانه بر اثر عوامل طبیعی و انسانی تخریب، ویران و تاكنون بارها مرمت و تعمیر شده است .

    قلعه راین یكی از مهم ترین آثاری است كه می تواند بر تاریخ هزار ساله این خطه گواهی دهد و بر سند موجودیت راین قبل از اسلام مهر تأیید نهد . این قلعه مدرك گویایی است كه شاید قدمت و سابقه این دیار را به دوره ساسانیان می رساند و همانند راوی و قصه گوی پیر و سالخورده ای كه ناملایمات و طوفان حوادث كمرش را خم كرده و بر رخسارش چین و شكن افكنده ، از حكایات و داستان های تلخ و شیرینی كه عمری با آنها قرین و دمساز بوده با ما سخن می گوید .

    زیبا چون ارگ بم

    این بنا تا به حال مورد بی مهری مسئولین قرار گرفته ، چرا که همچون ستاره ای کم فروغ درکنار ارگ بم مهجور مانده بود ولی این پتانسیل امروز به واسطه تخریب ارگ بم از اهمیت بیشتری برخوردار بوده ومحتاج توجه ویژه می باشد . چرا که میتواند همچون ارگ قدیم بم مایه فخر یار کریمان باشد .

     

    درباره گنبد جبلیه چه می دانید؟

    گنبد جبلیه

    از دیگر بناهای مربوط به دوران قبل از اسلام گنبد جبلیه است كه به نامه گنبد گبری نیز در تواریخ آمده است. در تمامی تواریخ بنای گنبد به دوره قبل از اسلام (ساسانیان) نسبت داده می شود (گویا آتشكده ی بوده است - یا قبر یكی از زرتشتیان) اما در جایی اشاره ی نیز شده است كه بنای گنبد در عهد سلجوقیان ساخته شده است اما با توجه به این كه به دستور محمد بن الیاس تعمیر شده طبعاً چند قرن پیش از سلجوقیان این امر تحقق یافته و مربوط به همان دوران ساسانی است.

    در كرمان در مورد این بنا این گونه شایع است كه در ملات آن شیر شتر استفاده شده و از این رو در استحكام آن نقشه داشته است. پس از ظهور اسلام و فتح ایران به دست مسلمین در هنر معماری نیز تغییر و تحولاتی صورت گرفت، هر چند سبك ایرانی هنوز در این سال ها رعایت و لحاظ می شد.

    نخستین مساجد ایرانی، در اصل همان آتشكده ها بودند كه به مسجد تبدیل شدند. از همان اوایل اسلام، معماری دینی غرب و شرق ایران از نفوذ معماری عرب مصون ماند و مساجد مسلمین ایران به سبك ایرانی ساخته شد. به گفته تاریخ كرمان نخستین بنای معماری پس از حمله اعراب به ایران، مسجدی بود در بم.

    گنبد جبلیه

    وزیری مولف تاریخ كرمان در این خصوص آورده: عبدالله بن موسوم به مسجد حضرت رسول است ساخت و پاره ی چوب از شجره ی كه مؤمنان در آن با حضرت ختمی مآب بیعت كرده بودند (بیعت حدیبیه) با خود داشت در محراب آن قرار داد.

    در كتاب تاریخ هنرهای ملی در مورد معماری این مسجد آمده: در باقی مانده های بخشی از دیوار یك مسجد كه در بم به جای مانده و احتمالاً از آغاز قرن اول هجری است همین طاق نماها دیده می شود و ستون های كوچك چسبیده به دیوار كه این طاق نماها را از هم متمایز می كند، همان است كه در طاق كسری به كار رفته و بعدها نمونه آن را خلفای عباسی در ساختن دروازه بغداد به كار برده اند به طور كلی در مورد ویژگی های معماری ایران در قرون اولیه ظهور اسلام می توان به این شاخص ها اشاره كرد:

    1 ) بعضی بناهای عهد ساسانی را عیناً به اسلام نسبت داده اند.

    2) معماری ایرانی روش خود را با خصوصیات قبل از اسلام ولی با قیافه اسلامی تعقیب كرده است.

    معماری در قرون چهار و پنج و شش هجری تحول و توسعه فوق العاده ی یافت. در جریان این تحول و توسعه بیش از پیش به عناصر معماری ساسانی توجه شده، به نحوی كه تقریباً در همه بناهای آن دوره جداگانه یا با هم به كار رفت. این تحول و توسعه در آغاز مربوط به ظهور سلسله های محلی ایرانی است كه سعی در احیای سنت های ایران باستان داشتند. 

    احیای سنت ها و حفظ مواریث ایرانی در دوره های طاهریان، صفاریان، سامانیان، آل زیار و آل بویه (دیلمیان) به حدی بود كه سلسله های بعدی چون غزنویان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان و حتی مغولان كارهای آنان را دنبال كردند.

    توجه و اهتمام سلسله های مزبور و تعقیب راه آنان در زمان سلسله های بعدی از نظر هنری از جمله معماری به ثمر رسید و در قرن های چهارم تا ششم هجری بارور شد.

    در این دوره ها در كرمان با توجه به منابع تاریخی برمی خوریم به اقداماتی كه در زمان ابوعلی محمد بن الیاس (322 - 356) صورت گرفته است شامل تعمیرات ارگ بم و تعمیر گنبد جبلیه، هم چنین به مجموعه ای اشاره شده است كه بیشتر جنبه نظامی داشته و شامل قلعه كوه و خندق و عمارت بارور و دروازه خبیص و قلعه نو و بعضی از قلعه كهن است.

    معماری در كرمان در عهد سلجوقیان رشد و تكامل سریعی داشت. در دوره تركان سلجوقی كه در اواسط قرن پنجم هجری به صورت فاتحان نامتمدن به سمت مغرب و داخل ایران رانده شدند زمام امور مملكتی به دست كارمندان و كارگزاران ایرانی بود و تاثیر آنان بر فرهنگ و هنر یران اندك بوده است.

    در دوره سلجوقیان و هم چنین در دوره ایلخانان ساختمان های دینی از قبیل مساجد و مدارس و زیارتگاه ها و مقبره ها بر ساختمان هی غیردینی رجحان داده شد. در این زمان معماران ایرانی از تلفیق حیاط چهار ایوانی و تالار مربع گنبد دار چهار طاقی، مسجد بزرگ ایرانی را به وجود آوردند. آجركاری در زمان معماری سلجوقی به آخرین درجه ترقی رسید و طرح های زیبای آجری، فرم های خفته و راسته، بادبزنی، بافت حصیری، برآمدگی و فرورفتگی و ایجاد كتیبه از آجر از مشخصات معماری سلجوقیان است. گچ بری جایگزین كتیبه ها و تزیینات آجری شد. از این پس محراب ها و دیوارها با طرح های برجسته گچ بری تزیین می شدند. رنگ و تزیینات گچ بری به رنگ فیروزه ی در معماری تزیینی سلجوقی راه می یابد.

        | 
    آرشیو نظرات  
                    

     

    قبه سبز (کرمان)

    + نوشته شده در  دوشنبه پنجم فروردین ۱۳۹۲ساعت 19:33  توسط محمدرضا مددی ماهانی  | 
    آرشیو نظرات  
                    

     

     

    برج دیده بانی (کیلومتر ۷۰ جاده کرمان بافت )

     

       | 
    آرشیو نظرات  
                    

     

    شش گنبد 

    + نوشته شده در  جمعه هفدهم تیر ۱۳۹۰ساعت 10:5  توسط محمدرضا مددی ماهانی    | 
    آرشیو نظرات  
                    

     

     

    تلمبه بادی

    سالها قبل وپیش از
    این مطلب تا کنون 2617 بار بازدید شده است.
    ارسال شده در تاریخ دوشنبه 19 مرداد 1394

    منبع
    برچسب ها : کرمان ,كرمان ,تاریخی ,مسجد ,نظرات ,آرشیو ,آرشیو نظرات ,توسط محمدرضا مددی ,مددی ماهانی  ,قرار دارد ,وجود دارد ,رهگذران بازار كرمان ,كویر شهداد كل ,
    کرمان

تبلیغات


    Ads

پربازدیدترین مطالب

آمار امروز شنبه 9 ارديبهشت 1396

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر